SENDİKAL HAREKET HIZLA TOPARLANMALIDIR!

Habaş Demir Çelik’te meydana gelen toplu iş cinayeti başta işçi sendikaları olmak üzere işçi hareketinin siyasal unsurlarına ciddi hatırlatmalar ve uyarılar yapıyor.

Habaş’ta meydana gelen iş kazası üzerine hem basında hem de sosyal medyada epeyce yayın yapıldı.[i] Örneğin, patronlardunyasi.com sitesinde yer alan bir haberde, üretimde taşeron şirketlere ağırlık veren Habaş'ın 2025 Sürdürülebilirlik Raporu'nda fabrikada iş kazalarının 2024’den 2025’e yüzde 55.8 oranında arttığının belirtildiği yazıldı. Ana şirketin işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunu bile taşerona havale ettiği anlaşılıyor.  

Haber, Habaş işyeri iş güvenliği denetimlerini sorguya çekiyor ve şöyle yazıyor:

“HABAŞ'ın kendi raporunda iş kazalarının arttığını açıklaması, kamu denetimlerinin de yalnızca mevzuat ve prosedür kontrolüyle sınırlı kalıp kalmadığı sorusunu gündeme getiriyor.

“Bir fabrikada iş güvenliği uzmanlarının bulunması, eğitim verilmesi, sertifikaların alınması veya denetim yapılması tek başına işçilerin güvende olduğu anlamına gelmiyor.

“Denetimin asıl amacı, tehlikeyi ortaya çıkmadan önce belirlemek ve işçilerin hayatını korumak.

“HABAŞ örneğinde ise iş kazalarındaki artış, taşeron çalışanlardaki yüksek risk ve patlamadan önceki iki ölüm, geriye dönüp bakıldığında birbirinden bağımsız olaylar olmaktan çıkıyor.

“Bunların birbirine nasıl bağlandığı, iş güvenliği sisteminin neden sonuç üretmediği ve kamu denetiminin hangi aşamada yetersiz kaldığı açıklığa kavuşmalı.” (“Habaş’taki ölümler niye görülmedi?”, Burak Artuner, patronlardunyasi.com,  11.11.2026)

Habaş patronu susarken, kürsüye çıkan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Habaş işyerinde onlarca “iş sağlığı ve güvenliği uzmanı” bulunduğunu açıklamış. Bir verilen sayıya bir de iş kazalarının artışına bakın. İhmal ve sahtekarlık diz boyu. Ama işçiden, İSİG kurullarının denetim ve raporlarından söz eden yok. Belli ki, taşerona havale edilen işyerinde işçilerin çoğu sendikasız ve işçilerin oluşturduğu İSİG kurulları bulunmuyor. Yani, işyerinde İŞÇİ DENETİMİ YOK! Orada örgütlü olduğu söylenen Türk Metal’in sessiz kalması ise sendikaya puan yazmıyor.

Patron tek kelime laf etmezken, bakanların vb devlet erkanının hemen öne çıkarak ağlaşıp sızlaşması bizce yok hükmündedir; durumu örtbas etme, gerçek verileri saklama çabasıdır.

HAYATIN GERÇEKLERİ

Kapitalistlerin işçi yaşamını hiçe saydıkları, kâr için her türlü yalanı, sahtekarlığı her düzeyde yapmaya eğilimli ve yetenekli oldukları, işçi sınıfı için sır değildir. Kapitalizm doğduğundan bu yana, yüzyıllardır, kapitalistler işçilerin yarattığı değere el koymakta, emek hırsızlığı yapmaktadır. Bu onların sınıf karakteridir. Ne demişler: Devletine bak burjuvanın notunu ver! Kısacası burjuvaziye aşinayız. Burjuvazinin ciğerini, tıynetini biliyoruz!

O halde,  Habaş iş cinayetleri dizisinin sonuncusunda ölen kardeşlerimizin aile ve dostlarına başsağlığı dilemenin, öfkeyle haykırmanın ötesine gitmemiz gerekiyor.

İşçi hareketi, bu olaydan gerekli dersleri çıkarmak, alınması gerekli önlemleri belirleyerek, mücadelenin gerektirdiği ayarları yapmak, sınıf mücadelesinin öngördüğü örgütlü ve uzun vadeli çözümler üzerine yoğunlaşmak durumundadır.

İlk yapılması gereken, toplumda burjuvaziye, onun devletine karşı varolan öfkeyi örgütlemek ve yaymaktır.

İŞÇİ SAĞLIĞI YAŞAMSAL ÖNEME SAHİPTİR

Habaş iş cinayeti, sendikaların ve üyelerinin bugün yeterli ciddiyetle üzerine eğilmediklerini düşündüğümüz İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği konusunun işçi sınıfının mücadelesine yakışır tarzda yeniden ele alınması gereğini bize hatırlatmıştır.

Son 40 yılın tüm Toplu İş Sözleşmeleri - MESS Sözleşmeleri dahil -dikkatle incelenirse, İSİG maddelerinin her sözleşme metninde hemen hemen aynı kaldığı, hatta “İşçi Sağlığı” kavramından “İş Sağlığı” gibi ne idüğü tartışmalı bir kavrama geçilmesiyle birlikte geriye gidildiği, “seçimli kurul” ilkesinden geri adım atıldığı görülür. Bu gerilemeden bütün sendikalar, bütün aktif ve emekli sendikacılar derece derece sorumludurlar.

Aynı şekilde, işçi sendikaları, kapitalistin aynı işyerindeki üretimin farklı aşama ve düzeylerini farklı taşeron şirketlerin faaliyetlerine bölerek yaptırmasına karşı ciddi bir tepki göstermemişlerdir. Propaganda amaçlı “Taşerona hayır” kampanyalarının, basın açıklamalarının fazla işe yaramadığı açıktır.

Taşeron konusunda, aynen özelleştirme konusunda olduğu gibi, kapitalist düzene yönelik mızrağın doğrultusunu ve şiddetini yeniden ayarlamak gerekiyor. Yasaya ve tabii ki bütün toplu iş sözleşmelerine örneğin şöyle bir bağlayıcı cümlenin eklenmesi, sorunu büyük ölçüde  düzene sokacaktır:

“Ana işverenin işyerlerinde çalışan tüm taşeron işçileri, o işyerlerinde sendikalı işçilerin yasayla ve toplu iş sözleşmesi hükümlerince sahip olduğu tüm haklardan aynen, tam ve istisnasız yararlanır.”

Taşerona hayır, özelleştirmeye hayır diye nefes tüketmenin ötesine geçip, patron kim olursa olsun tüm işçilerin aynı yasal haklara sahip olması için SİYASİ mücadeleyi yükseltmek işçi hareketi için çok daha kritik önemdedir.

SENDİKALARIN GÖREVİ

İşçi sınıfının bir numaralı teorisyeni Karl Marks, 1866’da kaleme aldığı kısa bir yazıda, sendikaların görevlerini şöyle formüle ediyordu:

“a. SENDİKALARIN GEÇMİŞLERİ

“İşçinin satacak yalnızca işgücü varken, sermaye yoğunlaşmış toplumsal güçtür. Bu nedenle, sermaye ve emek arasındaki sözleşme, hiçbir zaman, maddi yaşam ve emek araçlarının mülkiyetini bir yana, yaşamsal önem taşıyan üretici enerjiyi bir yana koyan bir toplum anlamında bile olsa, adil koşullarda gerçekleştirilemez. İşçilerin tek toplumsal gücü, onların sayısıdır (abç). Bununla birlikte, sayısal güç, bölünmüşlük yüzünden (abç)  kırılır. İşçilerin bölünmüşlüğü, parçalanmışlığı onların birbirleriyle kaçınılmaz rekabeti (abç)  tarafından yaratılır ve sürdürülür.

“Sendikalar aslında, kendilerini hiç değilse saf kölelik koşullarının üstüne çıkarabilecek sözleşme koşullarını elde edebilmek için, bu rekabeti kaldırmak veya en azından kontrol altına almak üzere işçilerin kendiliğinden girişimleriyle ortaya çıktılar. Dolayısıyla, sendikaların acil hedefi, günlük ihtiyaçlarıyla, sermayenin dur durak bilmeyen saldırılarını engellemeye yönelik uzlaşmalarla yani tek kelimeyle, ücret ve çalışma süresi sorunlarıyla sınırlıydı. Sendikaların bu faaliyeti, yalnızca meşru değil, aynı zamanda gereklidir. Mevcut üretim sistemi sürdükçe de onsuz yapılamaz (abç). Üstelik, tam tersine, sendikaların kurulması ve birbiriyle birleştirilmesi (abç) bütün ülkelerde yaygınlaştırılmalıdır. Öte yandan, sendikalar, kendileri bilincinde olmadan, ortaçağ belediye ve loncalarının ve komünlerinin orta sınıfa yaptığı gibi, işçi sınıfının örgüt merkezlerini (abç) meydana getiriyorlardı. Eğer sendikalar, sermaye ve emek arasındaki gerilla çarpışmaları için gerekliyse, ücretli emek ve sermaye sisteminin ta kendisini azletmek için örgütlenmiş kuruluşlar olarak daha da fazla önemlidirler. (abç)

“b. SENDİKALARIN BUGÜNLERİ

“Sermayeye karşı yerel ve acil savaşıma haddinden fazla yönelmiş olan sendikalar, kendilerinin ücretli kölelik sistemine karşı sahip olduğu eylem gücünü henüz bütünüyle kavramış değiller (abç).  Bu nedenle, genel toplumsal ve politik hareketlerden, gereksiz yere uzak durdular (abç). “

“(...)

“c. SENDİKALARIN GELECEKLERİ

“İlk ortaya çıkış amaçları bir yana, sendikalar, şimdi işçi sınıfının tam kurtuluşunun genel çıkarı için sınıfın örgütlenme merkezleri olarak bilinçli davranmasını öğrenmek zorundadırlar (abç). Onlar, bu doğrultuda eğilim gösteren her toplumsal ve siyasal harekete yardım etmelidirler. Kendilerini bütün işçi sınıfının savunucuları ve temsilcileri olarak görüp ona göre davranırken, örgütlenmemiş insanları kendi saflarına kazanmamazlık edemezler (abç). Onlar, istisnai koşulların güçsüz bıraktığı tarım işçileri gibi en kötü ücret alan işçilerin çıkarlarını dikkatle kollamalıdırlar. Onlar, çabalarının dar görüşlü ve bencil olmaktan uzak olduğuna, zulüm altındaki milyonların kurtuluşunu amaçladıklarına bütün dünyayı ikna etmek zorundadırlar (abç).”  (Marks-Engels, Toplu Yapıtlar, İng. Basım, 2. Cildden çeviri, s.82-83)[ii]

Burada öz fikir şudur: Ücret ve çalışma sorunlarına yönelik mücadele meşrudur, gereklidir, onsuz sendikacılık olmaz. Ancak, çalışma koşullarının düzeltilmesi ve  modern standartlara göre uyarlanması en az ücretler kadar kilit önemdedir, hiçbir zaman küçümsenemez.

O halde, önümüzdeki örneklere bakarak, derin düşünmeli ve “sınıfın örgütlenme merkezleri” olarak sendikal mücadele alanlarını, hedeflerimizi kapitalizmin güncel düzeyindeki koşulları dikkate alarak yeniden gözden geçirmeliyiz.

Hiçbir sendika, hiçbir sendikacı, hatta hiçbir işçi, çalışma koşullarının iyileştirilmesi mücadelesini ihmal etme, küçümseme, hatta es geçme hakkına sahip değildir. Günümüz sendikaları, sendikacılar, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği alanındaki umursamazlık ve ilgisizlik ayıbını hızla temizlemek zorundadırlar. Burada büyük ve güçlü sendikaların ağır sorumluluğu vardır.

İşçilerin, sendika üyelerinin ertelenemez görevi, sendika üyesi olsun olmasın, işçilere karşı sorumluluklarını yerine getiremeyen, aldıkları şişman maaşlar, altlarına çekilen arabalar ve olanaklarla başları dönmüş ve işverenlerle yakın temas içinde “sararmış” olan kimi sendikacıları yönetici görevlerden hızla uzaklaştırmaktır. Sendika-içi demokrasinin bir anlamı budur. Üye tabanı söz ve karar hakkını, hayata geçirmelidir: Birliği ve örgütü korumanın bir yolu budur!

İşçiler, ellerindeki sayısal kuvveti kullanarak, sendika-içi demokrasiyi bütün sendikalarda, her düzeyde hayata geçirmek durumundadırlar. Eğer yönetimdeki unsurlar, çeşitli oyunlarla, devlet-işveren ikilisinin yardımına başvuruyor ve işçi örgütünde demokrasinin işletilmesini engelliyorlarsa, duruma uygun taktikler geliştirerek, “yığınların gücünü” pratiğe geçirmek üyelerin en demokratik hakkı değil midir?

ÇSGB sitesinde kayıtlı sendikaların tüzüklerine ulaşmak mümküdür. Buyrun bakın. Bu metinlerin çoğu, esasen sendikacıları işçilere karşı korumaktadır. Oysa sendika-içi demokrasi sendikal hareketin büyüme yasasıdır.  

  • Sendikalar demokratik bir tüzüğe kavuşturulmalı,[iii] sınıfımızın bu en geniş yığın örgütlerinde tabanın eğilimleri doğrudan ve kolay yansıyabilmelidir.
  • Sendika yöneticileri işyeri temsilcisinden en tepedekine kadar her düzeyde seçimle Bu ilkeseldir. Mevcut yasalarla getirilmiş sınırlayıcı, atamaya dayalı bürokratik hükümler, seçim ilkesini yaratıcı şekilde pratikte uygulayarak aşılabilir, aşılmalıdır.
  • Seçim ilkesi (yani “tabanın söz hakkı”) her durumda, tercihan en az yılda bir uygulanmalıdır. Bunu burjuvazinin koyduğu yasalar yapmıyorsa, bizim kendi işçi kültürümüz yaratıp yaşatmak durumundadır.
  • Sendikalarda siyasi görüşler nedeniyle tasfiyecilik yapılmamalıdır.
  • “Hiçbir sendikacının geliri nitelikli işçi ücretinden fazla olmamalıdır”. Bu bağlamda bütün sendikalarda profesyonel sendikacıların tüm gelirleri kamuya açıklanmalıdır. Sendikacılar, hisseli, fonlu gelirlere sahip olamamalı, bu tür gelirlere sahip olanlar da sendika yöneticisi olamamalıdır.
  • Bu saydıklarımız, işçiler yığınsal olarak harekete geçerlerse hayata geçebilir.

Habaş iş cinayetiyle birlikte, başta Türk-İş Konfederasyonu ve işyerinde örgütlü olan Türk Metal olmak üzere sendikal hareketin “sessiz” kalması,  sendikacılara ve sendikal birliğe karşı tepkiler yaratmaktadır. Ne Türk-İş’in ne de Türk Metal’in web sitelerinde Habaş’ta meydana gelen toplu iş cinayeti ile ilgili hâlâ tek satır yazılmamış olması en hafifinden sorumsuzluktur. Sendika üyeleri, sendika-içi demokrasi kurallarını işletmeli, metal sektörünün en güçlü işçi sendikasına yakışmayan duyarsızlığın hesabını sormalıdır.  

Sendikaların temel görevi, nerede ve hangi statüyle çalışırsa çalışsın işçinin, işgücünün karşılığını almasını sağlamaktır. Sendika, sadece üyelerini değil, özellikle daha kötü koşulda olan işçileri, taşeron işçileri, kısa süreli çalışanları, sendikasız işçileri kendi üyeleri gibi sahiplenmek, korumak durumundadır.

Sendikalar, tüm taşeron işçilerinin ana işverendeki sendikalı işçilerle aynı haklara sahip olması talebini eylemli olarak yükseltmelidirler.

Bu siyasal bir istemdir, devleti ve işverenleri ikna edecek radikal eylemler örgütlenmelidir.

İşgünüyle, ücretiyle, iş koşullarıyla korkunç bir sömürünün yürüdüğü bilinen küçük işyerlerinde sendikalaşmaya ağırlık verilmeli,  yaygınlaştırılmalıdır.

Kapitalizm koşulları, işçileri sürekli olarak bölmektedir. İşçilerin büyük çoğunluğu sendikasızsa (ki günümüzün gerçeği budur), sınıfın parçalanmışlığı, bölünmüşlüğü ağır basıyor demektir. Sendikalaşma yaygınlaştırılmazsa, sendikal birlik sınıfın bütünü açısından yeterince anlam kazanamaz.

Sendikalar işkolunda birbirleriyle rekabet edeceklerine, işkolunun ezici çoğunluğu olan sendikasız işçileri sendikalaştırma planı yapıp uygulamalıdırlar. Sendikalı işçiler, sendikasız işçileri sendikalaştırmalı, sendikasız işçiler, taşeron işçileri sendikalılaşmalıdır!

Anarko-sendikalist eğilimlere sahip kimi siyasi çevrenin, “kendine ait” küçük sendikalar kurma çabaları, radikal görünse de, özünde  sendikal bölünmüşlüğü körüklemektedir. Tekkeci, dar çıkarcı, dükkancı yaklaşımı işçi hareketine taşımaya yönelik çabalara karşı, Marks’ın sözlerini hatırlayalım: “İşçilerin tek toplumsal gücü, onların sayısıdır. Bununla birlikte, sayısal güç, bölünmüşlük yüzünden kırılır...” Sendikal birlik, işçi sınıfının tümü için mücevher değerindedir.

Sendikalar, bu ülkede milyonlarca gencin, üretim çağındaki milyonların İŞSİZ olduğu gerçeğini kulakardı edemezler. Buna karşı işli ve işsiz işçiler arasında dayanışmayı ve düzenli işbirliğini yükseltmelidirler:

İşsiz işçiler, hiçbir aidat ödemeden sendikalara üye olabilmelidir.

İşli ve işsiz işçiler şimdiki haliyle güdük olan işsizlik sigortasının daha iyi koşullara kavuşturulması için mücadele etmelidir. Devlete karşı mücadele siyasi mücadeledir.

İş bulup belli bir süre çalışmış olma koşulu aranmadan, işsizlik tazminatı, işsiz olarak kayıtlı herkese, aileleri de hesaba katılarak ödenmelidir. İşsizlik tazminatı, devletin ilan ettiği değil, olması gereken asgari ücretin tümü kadar olmalıdır.

Sigorta priminin tümü devlet ve işverenlerce ödenmelidir. Öte yandan, bütün kapitalistler gibi Türkiye burjuvazisinin de alışılmış sahtekarlığı, hırsızlığı sosyal sigorta primlerinin ödenmemesidir. SGK’nın yönetimi sigortalılara devredilmeli, SGK’ya borçlarını ödemeyen ve sigortasız işçi çalıştıran işverenler ağır hapis / ağır para cezaları çarptırılmalı, varlıkları müsadere edilebilmelidir.

Kapitalizm, işli ve işsiz işçiyi birbirine karşı kullanıyor. Birlik olup bu işleyişi bozmak, işçi sınıfının birleşik gücünü kapitalizme karşı kullanmak elimizdedir. İşli-işsiz işçi dayanışması kalıcı örgütlenmelidir.

DEVLETTEKİ HUKUKSUZLUĞA SON VERMELİYİZ

Habaş iş cinayeti çevresinde gelişen öğrenci ve işçi protestolarına işverenlerin, iktidardaki yerli ve milli Türkçü-İslamcı blokun ve hatta "muhalefet" partilerinin takındıkları tutumlar, polisin ve jandarmanın utanmazca cinayeti protesto eden işçilerin ve gençlerin üzerine saldırması, alt-emperyalist Türkiye Cumhuriyetinde demokratik hak ve özgürlükler mücadelesinin nasıl aslanın ağzında olduğunu bir kez daha göstermiştir.

Hele TBMM’de, Habaş’taki işçi ölümlerinin, patlama ve yangının tüm yönleriyle araştırılması için verilen araştırma önergesinin AKP ve MHPli vekillerin oylarıyla reddedilmesi, burjuvazinin gerçeği örtbas etme ve sahtekarlığı devam ettirme çabasının son örneğidir.

Devlet hem Mafya çetesi gibi davranmakta, işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerini almayan patronu kollayıp korumakta; bir yandan da işlenen toplu cinayetle ilgili kriminel cezai soruşturma yapılmasını açıkça engellemektedir. Devlet katili korumaktadır, katille işbirliği içindedir.

NE YAPILMALI

Hem ülke çapında hem de uluslararası platformlarda haksızlık ve hukuksuzluğa karşı protestolar yaygınlaştırılmalı, yığınsallaştırılmalıdır. Habaş’ta işveren eliyle öldürülen sınıf kardeşlerimizin hakkını almalı, suçlu işverenin ve koruyucularının cezalandırılması için mücadeleyi yükseltmeliyiz.

Türkiye devleti, alt-emperyalist aşamanın sıkıntıları içinde kıvranmaktadır ve ülke  yurttaşlarına en ufak demokratik hak ve özgürlüğü vermeya tahammül edemiyor. Bu uğurda ne yasa ne hukuk ne yaşanılır bir ortam bırakmamaya yeminlidir.

İşçi hareketi bu durumu kabullenmiyor. Tüm sahtekarlığı ve çirkefliğiyle kendini gösteren yerli ve milli Türkiye burjuvazisini, onun her boydan her soydan işbirlikçilerini her şekilde teşhir etmeliyiz. Ancak, gösterilerde işçi sınıfının demokratik hak ve özgürlükler mücadelesini, “milli” çerçeveye oturtmak  doğru değildir. Bunun Marksist terminolojideki adı, sosyal-yurtseverlik ve sosyal-emperyalistliktir! İşçi sınıfı bu siyasal sapıklığı şiddetle reddeder. Sınıf mücadelesi milli çerçeveyle kirletilmemeli, burjuva ideolojisiyle zehirlenmemelidir.

İşçi önderinin görevi ve işlevi, işçi hareketine liderlik etmek, örgütlü ya da  örgütsüz işçilere akıl vermektir. İleri işçilerin temsilcisi olma iddiasıyla ortaya çıkan hareketlerin burjuvaziye “akıl vermeleri”, kıt akıllarınca onu “ilerletmeye” çalışmaları, yakın tarihimizden tanıdığımız oportünistliktir. Burjuva yardakçısı oportünizm, işçi hareketinden dışlanmalıdır.

HAK-HUKUK, HUKUKSUZLUK VE YARGILAMA

Burjuvaziye akıl vermek ne söz, Marks, işçi sınıfının, “varolan herşeyi acımasız eleştirmesi”ni bekliyor. Yani ileri işçi hareketi, devleti ve burjuvaziyi, yaptıklarından ötürü alkışlamayı bırakın, sözünü edip de yapmadığı, söylemeyip sakladığı herşeyden ötürü sürekli eleştirmeli, tokatlamalı, hakir görmelidir. Hak ve hukuk mücadelesinde en ufak bir reform, devrimci mücadelenin yan ürünü olacaktır. Başka türlüsünü beklemek abesle iştigal etmektir.

Ülkenin başına çökmüş olan çetenin hoyratça yönettiği ülkede bugün haktan, hukuktan, adaletten, kanundan kuraldan söz etmenin imkanı kalmamış gibidir. Öyle ki, iktidar, muhalif unsurları ve hatta gelecekte rakip olma ihtimali olanları hapse atmakta, haksızlık–hukuksuzluk kanunsuzluk-keyfilik ortamını basında, medyada vb. protesto edenleri tutuklamaktadır. Bağımsız yargı kalmamıştır.

Siyasal ortam, boşluk tanımaz. Yükselen sınıf mücadelesi ortamında, sendikal hareket haksızlığa, hukuksuzluğa devletin ve iktidarın tüm kanunsuz ve keyfi yaptırımlarına “dur” demek üzere işyerlerinde, sokakta, mahkemelerde, kürsülerde hak-hukuk mücadelesini sürdürmelidir. İşçi sınıfı, kendi öz hukukunu bile hiçe sayan burjuvazinin, “ben yaparım olur”cu kanunsuz kitapsız başıboş uygulamalarına, diktatörlüğe karşı, işçilerin kendi hukukunun altyapısını oluşturmaya başlamalı,[iv] “üreten bizsek yöneten de biz olmalıyız” sloganı öne çıkartılmalıdır.

Burjuvazi, onun emperyalist devleti, diktatörlük sevdası içindeki yerli-milli iktidar bloku, yurttaşların HAK ve HUKUK, DEMOKRASİ VE ÖZGÜRLÜK arayışına cevap veremiyorsa kenara çekilmeli; işçi hareketi, ileri işçiler ve örgütleri, gereğini yapmak üzere öne çıkmalıdır.

Bir marşımızın sözlerinin bize hatırlattığı gibi, “haydi yoldaş ileri!..”

İsmail Büyükakan

[i] Kdz. Ereğli Dayanışma ve Mücadele Platformu, yaşanan facianın ardından şu acil taleplerde bulundu: Kdz. Ereğli Dayanışma ve Mücadele Platformu, yaşanan facianın ardından şu acil taleplerde bulundu: Başlatılan adli ve idari soruşturmalar hiçbir kişi veya kurumu kapsam dışında bırakmadan yürütülmeli; şirket sahipleri, üst düzey yöneticiler ve görevini yerine getirmeyen kamu sorumluları hesap vermelidir. Tesisin tamamında bağımsız uzmanların, meslek odalarının ve işçi sendikalarının katılımıyla kapsamlı teknik incelemeler yapılmalıdır. İşçi sağlığı ve güvenliği eksiksiz sağlanana kadar risk taşıyan birimlerdeki faaliyetler durdurulmalıdır. Hayatını kaybeden işçilerin ailelerine ve yaralı emekçilere maddi, hukuki ve psikososyal destek eksiksiz sunulmalıdır. Güvenlik gerekçesiyle üretimin durdurulması hâlinde işçilerin ücret ve sosyal haklarında hiçbir kesintiye gidilmemelidir. Açıklama, “Hiçbir kâr, hiçbir üretim hedefi insan hayatından daha değerli değildir” vurgusuyla sona ererken; Platform, sürecin takipçisi olacaklarını ve sorumluların yargı önünde hesap vermesi için hukuki ve toplumsal mücadelenin sürdürüleceğini kamuoyuna ilan etti.

(i)https://emarvakfi.net/wp-content/uploads/TKP-IS/Kitaplar/PDF/TKPnin_SendikalHareketeBakisi.pdf

[iii] ÇSGB web sitesinde devletin kamuya açık olarak yayınladığı sendika tüzükleri, bırakın demokratik olmayı, yönetici kliğin iktidarını korumaya yönelik anti-demokratik metinlerdir.

[iv] Sömürüye soyguna vurguna, devlet eliyle katilliğe, üretim alanlarında işçilerinin canının hiçe sayılmasına karşı akılcı bir yol Halk Mahkemesidir. Yurttaşların, siyasal / dinsel inanç ayrımı yapmadan Jüri olacakları bu mahkemeler, burjuvazinin veremediği adaleti sağlayıp hukuksuzluğa dur diyecektir.

TÜRKİYE'NİN EMPERYALİZMİN ZAYIF HALKASI OLMASI ÖNEMİNİ KORUYOR

Bülent Gökay’ın uzun ve ayrıntılı değerlendirmesinde (https://emarvakfi.net/wp-content/uploads/EMAR/PDF/Turkey-as-a-Sub-Empir_tr_web.pdf) yansıyan en önemli gerçek, Türkiye’nin tüm bunalımları, açlığı ve ihtiraslarıyla birlikte, çok sıcak bir emperyaliist yeniden-paylaşım çekişmesi içinde olan bir coğrafyada alt-emperyalist bir güç olarak yer aldığıdır.

Bu durum, çoğu yerli ve milli “solak”  merkez kabullenemese de, yeni bir durum değildir.

Türkiye Komünist Partisi’nde yetişmiş en güçlü – belki de tek – Marksist teorisyen olan R. Yürükoğlu, bu perspektifi, 1976’da Emperyalizmin Zayıf Halkası Türkiye broşüründe (https://emarvakfi.net/wp-content/uploads/TKP-IS/Kitaplar/PDF/EZHTBro.pdf)  daha sonra da kitaplaştırılmış biçiminde (https://emarvakfi.net/wp-content/uploads/TKP-IS/Kitaplar/PDF/ryurukoglu_ezht_5.basimson_rs.pdf) getirmişti.

Başlangıçta yoğun ilgi gören ve parti üyeleri arasında kapış kapış dağıtımı yapılan kitap, daha sonra, hakim dış güçlerin “uyarısı” sonucu toplatılmış, yazarı MK üyeliğinden çıkartılmıştı. İşçinin Sesi hareketi böyle bir haksızlığa tepki olarak ortaya çıkmıştı. Bu konuda belge ve bilgi çoktur.  R. Yürükoğlu, Siyasal Yazılar 2.Kitap, bu konuda yazılmış birçok yazı ile doludur.

Tabii, ülkenin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyini nasıl analiz ederseniz, ona uygun bir siyasal starteji ve taktikler silsilesi önermek durumunda kalırsınız. Örneğin, yarı feodal yarı sömürge bir ülkede, ya da kapitalist gelişme düzeyi çok geri bir ülkede (mesela Türkiye’de(!!!) ) önünüzdeki ana görev, mesela  “yerli ve milli burjuvaziye” olanca desteği vermek olarak önünüze gelebilir. SBKP’de ilgili departmanın başındaki kadronun, dünya komünist hareketine önerdiği (ya da dayattığı) de üç aşağı beş yukarı buydu.

 SBKP, Lenin’den sonra, hemen hemen tüm durumlarda, sosyalizme yönelik, ülkeyi sosyalizme götürmeyi hedefleyen bir devrim stratejisi değil, milli burjuvaziye destek olmayı, onun önünü açmayı hedefleyen yollar önerdi. Bu trajik durumu yaşamayan KP yok gibidir. Çin devriminin sayfaları devrimci parti liderliği ile Komintern bürokratları ve Stalin yönetimi arasında ortaya çıkan gerilimlerle doludur. Bunları bugün okumak çok öğretici oluyor.

Bizim TKP’mizde de, bu durum zengince ele alınmıştır.

Üçüncü Program ve Görevlerimiz (R. Yürükoğlu, Siyasal Yazılar 2.Kitap),

Sınıf Savaşımının Vardığı Aşama ve Komünist Partisi’nin Taktikleri (R. Yürükoğlu, Siyasal Yazılar 2.Kitap),  

Tarihin Savaş Çağrısı (R. Yürükoğlu, Siyasal Yazılar 2.Kitap),

“ “Minimum” nesnel koşullar gevezeliği”  yazısı (Siyasal Yazılar 3.Kitap), ve başka birçok yayın... Bunlara www.emarvakfi.org adresindeki arşivden ulaşabilirsiniz.

En nihayet, R.Y.’nin son dönem yazılarından bir demet:

“Türkiye’nin önünde reform değil devrim vardır” (Siyasal Yazılar 3.Kitap),

“Devrim Ortamı Yok, Oturup Bekleyecek miyiz?” (R.YÜRÜKOĞLU SİYASAL YAZILAR 4.KİTAP),

“Özelleştirme: Dünya kapitalizmi dinamik bir değişim geçiriyor” (R.YÜRÜKOĞLU SİYASAL YAZILAR 4.KİTAP),

Gazi direnişinin ardından yazılan “Şimdi bir değerlendirme zamanıdır” (R.YÜRÜKOĞLU SİYASAL YAZILAR 4.KİTAP)

Ölümünden kısa bir süre önce yayınladığı en son uyarıları:

“Türkiye ortamının gerisinde kalmayalaım” (R.Yürükoğlu, Siyasal Yazılar 6.Kitap)

“Büyük Dönemeç” (R.Yürükoğlu, Siyasal Yazılar 6.Kitap)

Ve menşevik zihniyetin (yani komünist partisinin varlığını ve mücadelesini, kendi yerli ve “milli”  burjuvazisine “akıl vermeye” sınırlayan sapkınlığın, Marksizmden sapmanın) sözcülüğünü yapmış birisinin temsil ettiği anlayışa karşı devrimci ve marksist akımları uyarmaya çalışan “Nabi Yağcı ile Sohbet Üzerine” yazısı (R.Yürükoğlu, Siyasal Yazılar 6.Kitap)...

Sonuçta, biz, yeni yetişen komünistleri, tek dünya kapitalist pazarında, küreselleşmiş bir dünyada komünizm ideallerini siyasal meşale haline getirmeye niyetlenen genç kuşakları, bu konularda daha önce yazılmış olan görüşleri de hatırlamaya davet ediyoruz.

Öz itibarıyla, hayatın her an sorduğu “devrimci misin, değil misin?” sorusuna doğru yanıt verebilmek için, hem nesnel ortamı izlemek, bilimin ışığında doğru çözümlemek gerekir.

Bu, bu çözümlere uygun strateji ve taktiklerin geliştirilmesi ve devrimci teorinin devrimci pratiğe dönüşmesiyle tamamlanır. R.Yürükoğlu, yazdıklarıyla ve önerdikleriyle bize bu yolda ışık tutabilirse başarılı olmuştur diyebiliriz.

EMAR

Türkiye gerçeğini doğru anlamak üzere

Bugün sitemizde İngiltere’de Keele Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler Profesörü olan Bülent Gökay’ın Alt-Emperyalizm kavramı üzerine yaptığı ve Türkiye’yi de içine alan araştırmasının bir parçası olarak İngilizce hazırladığı henüz yayınlanmamış bir makalenin çevirisini yayınlıyoruz. 

Biz bu makaleyi yeni teknik olanaklardan yararlanarak hızla Türkçeye çevirttik. Çeviriyi kolay okunur bir dille anlaşılabilmesi için kısmen  redakte ederek “Yirmibirinci Yüzyılda Türkiye’nin Stratejik Özerklik Arayışı: Orta Doğu ve Afrika’da Alt-Emperyalist Rolünü Yönlendirmesi” başlığıyla sitemize koyuyoruz.

***

Türkiye’nin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyini doğru anlamak Marksist siyasal bilimciler ve de siyasal hareketler açısından kilit öneme sahiptir.

Ne yazık ki, bugün hâlâ konunun önemini yeterince kavramamış, dağarcıklarında ezberlerinde ne varsa onu kullanmakla yetinen hareketler olduğu görülüyor.

Bunların bir kısmının Türkiye toplumu için “yarı-feodal bile değil, feodal ve sömürge” kavramını bozuk plak gibi tekrarladıklarını, bir başka kesimin ise ellerinde milli bayraklarla “yerli ve milli” Türk ve anti-emperyalist rollerini gönülden üstlendiklerini görmekteyiz. Özellikle NATO karşıtı gösterilerde bunu herkes gözlemlemiştir sanıyoruz.

“Türkiye emperyalisttir “sözünü telaffuz eden başka bir kesim ise, emperyalist burjuvaziye “öyle değil de şöyle yaparsan daha iyi olur” diye akıl vermekle meşgul.  Yani düpedüz sosyal-emperyalistlik yapılıyor.

Durum pek iç açıcı olmasa da, Marksistin birinci görevi, gerçeği olduğu gibi, tüm veçheleriyle tespit etmek ve anlamaktır. Devrimci teori, bu gerçeğin üstüne kurulur, devrimci pratik bu gerçeği esas alarak geliştirilir. Biz böyle öğrendik.

Aynı zamanda vakfımızın akademik danışmanı olan Bülent Gökay dostumuzun daha geniş bir çalışmanın ilk ürünü olarak hazırladığı bu makalenin, bu anlayışla, Türkiye gerçeğinin doğru tespiti yolunda değerlendirileceğini umuyoruz.

İyi okumalar diliyoruz.

EMAR

Yirmibirinci Yüzyılda Türkiye’nin Stratejik Özerklik Arayışı: Orta Doğu ve Afrika’da Alt-Emperyalist Rolünü Yönlendirmesi

Mustafa Suphi'ler

SEVGİYLE ANIYORUZ!

TKP kurucu önderi Mustafa Suphi

ve 14 yoldaşımızı, egemen sınıf elinde katledilmelerinin

105. yıldönümünde sevgiyle anıyoruz.

“28 KANUNİSANİ

ta ata aa ta ta ha ta tta ta

tarih
sınıfların
mücadelesidir

1921

kanunisani 28
karadeniz
burjuvazi
biz

on beş kasap çengelinde sallanan
on beş kesik baş
yoldaş

bunların sen
isimlerini aklında tutma
fakat

28 kanunisaniyi unutma!”

Hou Chuoen’in China Daily’de yayınlanan “Geleceğe Hazırlanmak” başlıklı yazısı vesilesiyle, ilericilerin dikkatini bazı noktalara çekmek; işin ve işçi sınıfının geleceği üzerine kafa yoran Marksist arkadaşlara daha önce yayınlanmış bazı kaynakları hatırlatmak üzere aşağıdaki üç kaynağı sitemize koyuyoruz. İyi okumalar!

Bu kaynaklardan birincisi, Komünist Partisi Manifestosu’dur.

İkinci kaynak olarak, Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı’ya Önsöz.

Sonuncu kaynak da , 1999’da 10.Kongre’de kabul edilen TKP 6. Programı’nın Bilimsel-Teknolojik Devrim’e ayrılmış bölümü.

KOMÜNİST MANİFESTO’DAN 

Günümüze Bazı Hatırlatmalar

Marks-Engels, 1848’de yayınladıkları Komünist Manifesto’da aynen şunları söylediler:

“… Çağımızın, burjuva çağının ayırt edici bir özelliği vardır: Bu çağ, sınıf karşıtlıklarını yalınlaştırmıştır. Bütün bir toplum, iki büyük karşıt cepheye, birbiriyle dolaysızca karşı karşıya gelen iki büyük sınıfa, burjuvazi ile proletaryaya her geçen gün daha fazla bölünmektedir. …

“… Modern burjuvazinin kendisi de uzun bir gelişme sürecinin, üretim ve değişim biçimlerinde gerçekleşen bir dizi devrimin ürünüdür.

“Burjuvazi, …, modern sanayi ve dünya pazarının oluşmasından bu yana modern temsilî devlette siyasal egemenliği tek başına ele geçirmiştir. Modern devletin yürütme gücü, tüm burjuvazinin ortak işlerini yürüten bir kuruldan başka bir şey değildir.

“Burjuvazi, tarihsel olarak, son derece devrimci bir rol oynamıştır. (abç)

Yazının tamamı için tıklayınız...

 

TKP 6.Programı’ndan

Bilimsel-Teknolojik Devrime İlişkin Bazı Hatırlatmalar

1. Çağımız devrimler çağıdır

Günümüzde kapitalizm, üretken güçleri, 19. yüzyıl endüstri devriminde olduğundan çok daha büyük değişime uğratarak devrimcileştirmektedir.

Bilimsel ve teknolojik buluşlar, emek-yoğun üretimi, ekonomik büyümenin motoru olmaktan çıkarmıştır. Bunun sonucunda, ileri kapitalist ülkelerde endüstri proletaryasının üretim sürecinde oynadığı rol daralmaktadır. Bazı ülkelerde ise, endüstri işçilerinin sayısında mutlak azalma vardır.

Günümüzde kapitalizm, teknolojideki devrimler nedeniyle, dünya kapitalist ekonomisinde büyük değişimler yaratmış, küreselleşmeyi bambaşka bir düzeye yükseltmiştir.

Yazının tamamı için tıklayınız...

 

Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı’ya ÖNSÖZ (1859)

Karl Marks’ın Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı’ya yazdığı 1859 tarihli ÖNSÖZ’ün tam metni.

***

BURJUVA iktisat sistemini şu sırayla inceliyorum: sermaye, toprak mülkiyeti; ücretli emek, devlet, dış ticaret, dünya pazarı. İlk üç başlık altında modern burjuva toplumun bölündüğü üç büyük sınıfın İktisadî varlık koşullarını inceliyorum; öteki üç başlığın birbiriyle bağlantısı besbellidir.     Sermayeyi ele alan birinci kitabın birinci kısmı, şu bölümlere ayrılmıştır: 1.meta; 2.para ya da basit dolaşım; 3. genel olarak sermaye. İlk iki bölüm, bu kitabın içeriğini oluşturmaktadır. Basılmak üzere değil, kendi aydınlanmam için uzun zaman aralıklarıyla karaladığım ve tasarlanan plan gereğince sistemli olarak hazırlanması koşullara bağlı bulunan monografiler şeklinde materyaller, toplu halde önümde bulunmaktadır.

Yazının tamamı için tıklayınız...

 

ÇEVİRİ

Yapay Zekalı Geleceğe Hazırlanmak Gerek

Komünist Partisi’nin iradesiyle kapitalizmi geliştiren ve ülkenin altyapısını büyük bir hızla komünizme hazırlayan Çin Halk Cumhuriyeti’nde önemli şeyler oluyor. İzlemenizi tavsiye ederiz. Bu makale, Çin’de Yapay Zeka (Artificial Intelligence) alanında erişilen düzey ve ortaya çıkan sorunlar hakkında bizi kabaca aydınlatıyor

Hızla ilerleyen yapay zekâ (YZ) teknolojisi iş gücü piyasasını yeniden şekillendirmeye başlarken, Çinli gençler hem ciddi zorluklarla hem de önemli fırsatlarla karşı karşıya kalıyor.

Pekin’de yaşayan 28 yaşındaki Hua Yilian, 2024 yılında yapay zekâ  (YZ) sektöründe işe girdikten sonra teknolojinin istihdam piyasası üzerindeki etkisini tüm açıklığıyla yaşadı.

Büyük bir model şirkette iş geliştirme uzmanı olarak çalışan Hua, bir yapay zekâ çeviri sisteminin hayata geçirilmesine öncülük etti. Ancak kutlama neredeyse anında sona erdi. Sistemi eğitmek için onunla birlikte günlerce çalışan bir dil uzmanı, sistem devreye girer girmez işten çıkarıldı.

Hua başından geçenleri şöyle anlattı:

“Yapay zekânın pek çok işi devralacağını biliyordum. Ama bunu şahsen yaşamak insanı sarsıyor. Her gün birlikte çalıştığınız, titiz ve emekçi bir arkadaşınızın, başarıya ulaşmasına katkı sunduğu projenin kurbanı olduğunu görmek kolay değil.”

Hua’nın deneyimi, Çin’de dönüşen yapay zekâ (YZ) istihdam piyasasının keskin çelişkisini yansıtıyor: Bir yanda büyük fırsatlar, diğer yanda geleneksel rollerin hızla ortadan kalkması. Pek çok işçi değişen iş ortamında kendine yer bulma kaygısı yaşarken, ortaya çıkan tablo hem umut hem de belirsizlik taşıyor.

McKinsey Danışmanlık şirketinin raporuna göre Çin’in 2030 yılına kadar yaklaşık 6 milyon yapay zekâ uzmanına ihtiyacı olacak. Ancak mevcut yerli yetenek havuzu bu ihtiyacın yalnızca üçte birini karşılayabilecek; bu da yaklaşık 4 milyon kişilik bir açık olacağı anlamına geliyor.

Çinli istihdam platformu Zhaopin’in verilerine göre, 2025’in ilk üç çeyreğinde yapay zekâ alanındaki iş ilanları yılda yüzde 3 hızında artarken, boş pozisyonlara başvuru sayısı yüzde 39 oranında yükseldi.

Küresel ölçekte YZ dönüşümü daha da kapsamlı. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), geçtiğimiz yılın mayıs ayında dünya genelindeki işlerin dörtte birinin üretken yapay zekâdan etkilenebileceği uyarısında bulundu. Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 İşlerin Geleceği Raporu (The Future of Jobs Report 2025 | World Economic Forum) çalışılan işlerde yerine getirilen rollerin yüzde 22’sinin yeniden şekilleneceğini, 170 milyon yeni iş yaratılırken 92 milyon işin ortadan kalkacağını ve net 78 milyonluk bir istihdam artışı oluşacağını öngörüyor.

Pekin Üniversitesi’nin araştırmacılarına göre muhasebeciler, editörler ve genç yazılımcılar otomasyondan en çok etkilenmeye müsait meslekler arasında yer alırken, birçok mavi yakalı iş durumdan görece daha az etkilenecek. Araştırmacı Zhang Dandan, “Yapay zekâ tekrara dayalı, kuralları olan işlerde çok başarılı. Orta derecede beceri gerektiren işler YZ dönüşümünde en kırılgan alan” diye açıklıyor.

Yapay zekâ dalgası hızlanırken, birçok genç kendisine şu soruyu soruyor: “Eğer YZ geleceği yeniden yazıyorsa, ben bu sürecin neresinde olmalıyım?” (Yazının Tamamı için Sayfaya Gidin)

Son güncellenme: 12 Kasım 2026

Updated on 12 November 2026

 

Yapılan son etkinlik - 30 Kasım 2025

Last event - 30 November 2025

probiz-map

Amacımız

Dünyamız kapsamlı ve derin bir dönüşüm sürecinden geçmektedir.

“Eski”, “miyadı dolmuş”, “yüksek miktarda enerji ve zaman tüketen” endüstriler, endüstri kolları, teknolojiler giderek yok olurken, dünya çapında emekçilerin çalışma ve yaşam koşulları, her yönden üstlerine gelen, köklü ve müthiş acılara gebe değişikliklerle yerinden oynamaktadır. On milyonlarca insan, “iş” bildikleri süreçlerin tamamen ya da kısmen ortadan kalktığına şahit olmaktadır.

Dünya işçileri bu büyük değişimler çağında ortaya çıkan fırsatlardan, süreçte yaşananlardan ders çıkarmada; tehlike ve tehditleri küresel sınıf mücadelesinin olanaklarına ve kazanımlarına çevirmede yararlanabilir ve yararlanmalıdır. Tamamı...